من یادم نیست از این ماده هیجان انگیز اینجا نوشتم اصلا یا نه. اما انقدر باحاله که به 100 بار نوشتنش هم می ارزه.
جونم براتون بگه که اگر از شما بخوان یک اسید خطرناک نام ببرین اون چیه؟
اسید سولفوریک؟ کلریدریک؟ نیتریک؟ چه می دونم …پرکلریک؟
خطرناک ترین ماده شیمیایی دنیا :دی اونطور که به ما گفتن – و کیه که باور کنه – اسید فلوریدریکه.
ماده شیمیایی خطرناک توی ذهن ما همیشه اونیه که سریع واکنش نشون می ده و گاز متصاعد می کنه و تنفس کردنش خطرناکه و منجر به سوختگی های شدید می شه و غیره و ذالک. مثل همه این اسیدهای بالا.
HF از این نظر اسید ضعیف حساب می شه. یونیزاسیونش توی آب کامل نیست و واکنشهاش هم گاز و قل قل و غیره نداره. اما از روز اولی که ما پامون رو گذاشتیم توی کلین روم، فقط یک ماده بود که باید مواظبش می بودی اون هم HF بود. 50000 تا کلاس و امتحان و مصاحبه امنیت سلامتی گذروندیم که توشون فقط دو تا مطلب روش تاکید می شد یکی اینکه اگر بوق خطر زدن کجا باید بریم دوم اینکه اگر با HF تماس پیدا کردیم چکار باید بکنیم. انگار نه انگار که اونجا مثلا اسید سولفوریک هم هست، اسید کلریدریک هم آدمه.
بعد تازه هزار تا عکس بود به در و دیوار کلین روم از بیچاره هایی که HF ریخته بود روشون. عکسها به فجیع ترین شکل ممکن گرفته شده بودن و در قابل دیدترین مکانها به نمایش گذاشته شده بودن که هر خری دیگه بفهمه که بابا HF خطرناکه. کنار هر جایی که HF بود کلی کلاه با محافظ شیشه ای و روپوش اضافه 100 جداره و هزار تا دستکش بود که بپوشیم روی همون لباسی که از سرتاپا همیشه می پوشیم و دستکشها و کلاه و ماسک همیشگی. بقیه اسیدها هم باید می رفتن جلو بوق می زدن.
حالا همه این جنگولک بازیها برای چی بود؟ برای اینکه HF برخلاف اسیدهای دیگه، آسیبهاش به بدن انسان تا ساعتها بعد از تماس مشخص نمیشه و وقتی هم میشه دیگه خیلی دیره. ببینید اسید سولفوریک اگر بریزه روتون و متوجه نشید، همون لحظه می سوزید و پوست تغییر شکل می ده. همون جا پا می شید می رید دکتر. اما HF اگر بریزه روتون و متوجه نشید هیچ جاتون نمیسوزه و هیچ بلایی سر پوست نمی آد و خوشحال به زندگیتون ادامه می دید تا 5-6 ساعت بعد. اون وقت یکهو درد وحشتناکی می گیرید که از استخوانها شروع می شه و به اعضای داخلی تر می رسه. علتش اینه که HF روی پوست تاثیری نداره اما از طریق پوست جذب و وارد بدن میشه. اون چند ساعتی که راحتید به این دلیله که هنوز از پوست نگذشته برسه به استخوان که اول اونو داغون کنه بعد تمام اعضا و جوارج داخلی. از اینجا به بعدشو کسی برای ما نگفته چی میشه ما هم اعصاب پرسیدنشو نداشتیم فقط همین قدر می دونیم که اگر با HF تماس پیدا کردیم و متوجه شدیم – که خیلی خوش شانس بودیم- باید سریع بریم اون قسمت رو 5 دقیقه بشوریم بعد روش یک ماده ای بزنیم که اسمش هست کلسیم گلوکونیت که همه HF رو جذب می کنه و مانع انتشارش می شه.
خب حالا کار این HF چی هست؟ HF ، etchant (فکر نکنم لغت فارسی داشته باشیم برای اچنت. کلا اچینگ یعنی فرآیند پترن کردن یک ماده. و اچنت هم یعنی پترن کننده که در اصل حلال حساب میشه). خلاصه HF اچنت دی اکسید سیلیکون یا همون سیلیس یا همون شیشه خودمونه. ما اولین باری که کارمون بهش افتاد موقعی بود که دوتا ویفر بهم چسبیده داشتیم یکی سیلیکون یکی شیشه. سیلیکونه رو می خواستیم فقط. گفتیم بندازیمش تو HF شیشه رو بخوره ببره، سیلیکون بمونه. با محاسبه ای که داشتیم باید یک ربع بیشتر طول نمی کشید. 10 دقیقه گذاشتیم، نیمساعت، یکساعت. انگار که نه انگار. پشیمون شدیم ول کردیم. بعدا فهمیدم سرعت حل کردن ویفر شیشه ای با سیلیس یکی نیست. خیلی کمتره چون ویفر شیشه ای کریستالهاش فرق می کنه و یک 15-16 ساعتی طول می کشید که خورده بشه.
از همونجا HF به عنوان یک ماده بی خاصیت رفت توی ذهن ما. یادمه این رفیقم می گفت باور کن یک لیوان ازش بخوریم هم، چیزیمون نمیشه. بعدها چند بار خواستیم خود سیلیس رو پترن کنیم، به بدترین شکل اینکارو انجام می دادن جناب. نصفه شو می کرد نصفش دست نخورده باقی می موند. معلوم نبود برای هر نوع سیلیسی چکار باید کرد. یکیشو که باید قاعدتا زودتر می خورد، دیرتر می خورد، یکیشو اصلا نمی خورد. یکیشو داغون می کرد.
کلا سر ناسازگاری داشت با ما.
اینطور شد که ما بیخیالش شدیم و رفتیم سراغ اچنت های گازی که خیلی تمیز و کول و دقیق و خلاصه همه چیز تموم هستن.
خلاصه که از اینHF بدبختتر خودشه واقعا. کار خودشو درست انجام نمی ده که هیچ، این همه هم آزار می رسونه. انقدر که کار خودشو بد انجام میده ما واقعا شک کردیم که انقدر که می گن خطرناک باشه. اصلا به قیافه بی قابلیتش نمی آد که اون عکسهایی که ما دیدیم دستپختش باشه. کلا خیلی خنگ و بی خاصیت و بیمزه و کند و احمقه. با اینکارهایی که کرده دیگه اصلا جدی نمی گیریمش.
یکبار به جک می گفتیم خطرناک ترین چیز دنیا انگار این HF ه. گفت خطرناک ترین چیز دنیا آدم بی توجهه. برای یک آدم مراقب هیچی خطر نداره و برای یک آدم بی توجه آب هم خطرناکه.
این هم یک نکته اخلاقی برای حسن ختام. باقی بقایتان.


